Boşanma ve Çeşitleri

K. Maraş İl Müftülüğü Uzman Vaizi Süleyman Ceyhan, "Boşanma ve Çeşitleri" konulu bir yazı kaleme aldı.

Talak sözlükte; “serbest kalmak, serbest bırakmak” anlamına gelir. Bir fıkıh terimi olarak, belirli lafızlarla nikâhla kurulan bağın, bozulmasını ifade eder. Türkçe karşılığı boşama ve boşanmadır.

Talak İslam’da helal görülmüşse de Allah Resulü’nün(s) ifade buyurduğu üzere: “Helal şeyler içerisinde, en Allah’a en sevimsiz gelen boşanmadır.” Diğer bir rivayette ise; “Evlen, fakat (sebepsiz yere) boşanma, Allah zevk için evlenip boşanan erkek ve kadınları sevmez.” (Heysemi, Mecmau’z-Zevâid)

İslâm'a göre evlilikten maksat, huzurlu bir aile hayatı kurmak ve iyi bir nesil yetiştirmektir. Ama, böyle yüce gayelerle kurulan evliliklerin hepsinin başarıya ulaşması bazen mümkün olmayabiliyor. Değişik sebeplerle evlilik amacından uzaklaşıyor. İslâm, evliliğin asıl gayesinden uzaklaştığı, eşlerin bir arada huzurla yaşamalarına imkan kalmadığı, ihtiyaç ve zaruretlerin gerektirdiği hallerde evliliğin sona erdirilmesine izin vermiştir. Bu durumda eşlerin kendi başlarına ve aceleci davranarak değil hakemler eşliğinde ve aklıselimle karar vermeleri daha isabetli olur.

Boşanma, evliliğe erkek tarafından doğrudan son verilebileceği gibi, kadından aldığı bir bedel karşılığında boşama hakkını elinde tutan kadın tarafından veya hakim kararıyla da son verilebilir. (örneğin kadın erkekten aldığı mehri ona iade ederek erkekten boşama hakkını alabilir.)

İnsanı maddi ve manevi özellikleriyle ele aldığımızda, onun her yönüyle mükemmel olmadığını görürüz. Bu nedenle, taraflardan biri veya her ikisi evliliğin kuruluşunda veya devamı sırasında bir hata, kusur yapmış olabilirler. Bu hata veya kusurların telafisi mümkünse eşlerin birbirine musamaha ile muamele etmeleri en doğru olanıdır. Çünkü Allah Teala, “...aranızdaki iyilikleri unutmayın.” buyurmaktadır. Yani yapılan bir hatadan dolayı eşler birbirlerini değersizleştirmesin demektir. Ama telafisi imkânsız hatalar işlenmişse tarafların bunun cezasını bir ömür boyunca çekmeleri doğru değildir. Öyleyse çözüm, çekilmez hale gelen evliliği sona erdirmek, tarafların mutlu olabilecekleri başka bir evliliğe imkan tanımaktır.

Boşanma Çeşitleri:

Biçimi ve sonuçları bakımından boşanma çeşitlere ayrılır. Biçiminin Kur'an ve sünnetin belirlediği kurallara uygunluğu açısından boşanma sünni ve bid'i olmak üzere ikiye ayrılır. Sonucunda evlilik hayatına dönüş imkanı tanıyıp tanımaması bakımından da boşanmanın ric'î ve bain olmak üzere iki çeşidi vardır.

a- Sünnî Boşama: Sünnî boşama (talâk-ı sünni), Kur'an ve sünnetin talimatına uygun olan boşama biçimidir. Bu talâk biçiminin üç temel şartı vardır. Bunlar eşin hayız halinde bulunmaması, hayızdan temizlendikten sonra cinsî temasın olmaması ve boşanmanın her temizlik süresi içinde yalnız bir talakla yapılması ve bu şekilde üç aya yayılmasıdır.

b- Bid'î Boşama: Kadını hayız günlerinde veya temizlik halinde cinsi temastan sonra yahut temizlik halinde birden fazla boşamak sünnete aykırı olduğundan bid'î boşama adını alır. Bu çeşit boşama dinen haram kılındığı için, bu yola başvuran koca günahkar olur; buna rağmen boşama geçerlidir, hukukî sonuçlarını doğurur. Hanefi, Şafiî, Malikî ve Hanbelî mezheplerine göre bid'î talâkla boşama geçerlidir. Ancak, bu yola başvuran kimse İslâm'ın koyduğu kurallara uymadığı için günaha girer.

c- Ric'î Boşama: Yeni bir nikâh akdi yapılmadan erkeğin eşiyle normal aile hayatına dönmesine imkan veren boşama şekline ric'î talâk denir. Ric'î talâkın başlıca üç şartı vardır. Bunlar;

1- Boşadığı karısıyla daha önceden fiilen evlenmiş, karı-koca hayatı yaşamış bulunmak;

2- Hanefilere göre sarih boşama (boşsun veya boşadım gibi.) sözleriyle boşamış olmak, şiddet ve mübalağa ifade eden bir kelime söylememiş olmak;

3- Üçüncü boşama hakkını kullanmamış olmaktır. Şayet koca üçüncü kez eşini boşadıysa kadın, bir başka erkekle evlenip ondan boşanmadıkça eşine geri dönemez.

Ric'î boşamadan sonra erkek eşine, “Evliliğimizi devam ettirmek istiyorum”, "Sana dönüyorum"demesi veya eşine şehvetle yaklaşması gibi fiillerle geri dönebilir.

d- Bain Boşama:

Yeni bir nikâh akdedilmeden erkeğin normal evlilik hayatına dönüşüne imkan vermeyen boşama şekline bain talâk denir. Şu durumlarda bain talakla boşanmış olur.

1- İddet süresi içinde evliliğe dönülmeyen ric'î boşama,

2- Nikâhtan sonra, fakat birleşmeden ve halvet-i sahihadan önce yapılan boşama,

3- Hanefilere göre kinayeli sözlerle veya mübalağa ve şiddet ifade eden sözle boşama,

4- Kadının isteğiyle bir bedel üzerine anlaşarak boşama (muhalaa),

5- Hakim kararıyla gerçekleşen boşanma,

6- Üçüncü talâkın kullanıldığı boşama bain talâk sonucunu doğurur. Üçüncü talâkın kullanılması dışındaki boşamalarda kadınla erkeğin ayrılığına beynunet-i sugra (küçük ayrılık) denir. Bu durumda eşler daha önceleri hiç boşanmamışlarsa yeni bir nikâh akdiyle evlilik hayatına dönebilirler. Üçüncü talâkın kullanılması durumunda ise eşler birbirinden kesin biçimde ayrılırlar. Buna, beynunet-i kübra (büyük ayrılık) denir. Bu durumda kadın başka bir erkekle gerçek bir evlilik tecrübesi yaşamadan ilk kocasıyla yeniden evlenemez. Bu husus Ayet-i Kerime ile beyan edilmiştir. (bkz. Bakara suresi, 2/ 230)

Bain talâkın doğuracağı çeşitli sonuçlar vardır. Buna gore:

1-Evlilik bağı sona erer. Karşılıklı haklar düşer. Sadece iddet süresince kadının koca evinde kalması ve nafakasının koca tarafından sağlanması hakkı devam eder.

2- İddet sırasında kocanın eşine dönme hakkı yoktur. Ancak iki tarafın rızasıyla ve yeni bir nikah ve mehirle yeniden evlenmeleri mümkündür.

3- Talâk hakkının bir bölümü kullanılmış ve eksilmiş olur. Eğer üçüncü talâk(boşama) hakkı da kullanılmışsa, bu durumda beynunet-i kübra (kesin ayrılık) meydana gelir.

4-Sonraya bırakılmış olan mehrin ödenmesi gerekir.

5- Eşlerden biri diğerine mirascı olamaz.

Süleyman CEYHAN

K. Maraş İl Müftülüğü / Uzman Vaizi

30 Oca 2014 - 07:47 - Müftülük


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Mihrap Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Mihrap Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Mihrap Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Mihrap Haber değil haberi geçen ajanstır.




Anket Sitemizin yeni görünümünü beğendiniz mi?